روزانه

سهراب پورناظری

ادا و اطوار برای دیده شدن یا خلسه؟

در این مقاله به مطلب خلسه در موسیقی و نقطه مقابل آن یعنی شکلک درآوردن و دلقک بازی برای دیده شدن می پردازیم.

خلسه چیست؟

خلسه حالتی است که نوازنده ساز از شدت سوز و گداز سازی که در دست دارد از حالت عادی خارج میشود و برای لحظه ای به عالم خلسه می رود.

عالم خلسه را برخی همان عالم ملکوت می دانند جایی که تخیل هنرمند ، هنر را میزاید. مانند هنگامی شاعری مانند حافظ در عالم خلسه به عالم ملکوت اتصال پیدا میکند و غزلی زیبا را می سراید.

در عالم خلسه نفس آدمی به موضوع یا مفعول هنر بیشتر توجه میکند تا به حرکات بدن خود. به نظر فلاسفه خلسه نوعی وحی از بالا به هنرمندی است که بداهه مینوازد.

اگرچه وحی مستقیم از خداوند به پیامبران دیگر قطع شده است اما وح دیگری وجود دارد به نام وحی تکوینی. که در هر انسانی میتواند رخ دهد، شما میتوانید با دیدن برگهای پاییزی و صدای باران و بوی باران برای مدتی به عالم خلسه وارد شوید و از پیرامون خود ناآگاه باشید.

این شعر سعدی مثال خوبی برای این نوع حالت در انسان است:

هرگز حدیث حاضر غایب شنیده ای؟

من در میان جمع و دلم جای دیگر است

در این میان برخی از نوازندگان که بداهه هم نمینوازند و نت موسیقی از قبل مشخص است با حرکت های بدن و صورت سعی میکنند به مخاطب القا کنند که در حالت خودهشیاری نیستند و وارد عالم خلسه شده اند.

اما تمام این حرکات ارادی است ولی در خلسه ما حرکاتی که در نوازنده میبینیم کاملا غیر ارادی می باشد. مثلا رقص با یک آهنگ یک عمل ارادی است.

و اتفاقا تمرکز شخص رقصنده بیشتر بر روی بدن خود است تا موسیقی. چرا که او یک رقاص است.

یا کسانی که حرکات عجیب هنگام خواندن در حالت مستی انجام میداده اند مانند الویس پرسلی یا مایکل جکسون و خیلی از خوانندگان امروزی.

وقتی این حرکات در چشم بیننده اغراق شده دیده میشود ، بیینده می فهمد که نوازنده مخصوصا این حرکات را انجام میدهد. چراکه هدف اصلی او توجه مخاطب به خود است. دیده شدن و حب ذات چیزی که در بشر به صورت فطری نهاده شده است. اما هستند در این میان هنرمندانی که به صورت ناخداگاه به عالم خلسه میروند و حرکتشان همراه با متانت دلنشینی است که به دل مخاطب مینشنید.

سهراب پورناظری

سهراب پورناظری از نوازندگان تنبور و سه تار و از آهنگسازان تلفیقی است که سالهاست با همایون شجریان کار میکند. اخیرا در ویدئوهایی که از او در فضای مجازی گذاشته میشود مردم به حرکات او ایرادات زیادی گرفته اند و آن را چندش آور و منزجر کننده خوانده اند. اینجا باید به این نکته توجه کنید که این حرکات کاملا ارادی هستند مانند رقص، و اصلا ربطی به عالم خلسه ندارد و او با این حرکات سعی در جلب توجه مخاطب دارد. چراکه موسیقی که مینوازد هم آنچنان موسیقی نیست که انسان را به خلسه ببرد.

به ویدئوی زیر نگاه کنید. این ویدئو چون تقطیع شده است صدا ندارد.

اما کسانی هستند که در حالت خلسه به آسمان نگاهی میکردند و در افکارشان چیزهایی میگذشت. آنان به ما درس متانت را داده اند. آنها دنبال دیده شدند نبودند.

استاد محمد رضا لطفی در عالم خلسه

 

استاد حسین علیزاده در عالم خلسه

 

 

 

آراسپ کاظمیان

میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست - تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز (حافظ)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا